Czego pracodawcy powinni się obawiać, a co wprowadzi im znaczne ułatwienia w zakresie prowadzonej przez nich działalności? Aby się o tym przekonać, warto uważnie prześledzić nadchodzące nowelizacje z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Nowy wykaz prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet

Na dzień 1 maja 2016 r. zapowiadane jest wejście w życie zmian w zakresie zatrudniania kobiet w ciąży oraz karmiących piersią [Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży lub karmiących piersią z dnia 3 listopada 2016 r. – nr wykazu praz legislacyjnych RM: RC20]. Wprowadzi on dookreślenie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub uciążliwych dla zdrowia kobiet w ciąży oraz karmiących piersią, a także ograniczy wartości liczbowe określające wagę, natężenie różnych czynników oraz czas wykonywania poszczególnych czynności przez te osoby. Szczególnie istotną zmianą będzie możliwość dopuszczenia kobiet w ciąży do prac przy obsłudze monitorów ekranowych na nowych zasadach, zgodnie z którymi prace takie będą mogły być wykonywane nie dłużej niż przez 45 minut w ciągu każdej godziny pracy, przy nie przekraczaniu 8 godzin łącznego czasu pracy w ciągu doby. Nowelizacja ta spowoduje również konieczność przeniesienia postanowień dotyczących zatrudniania kobiet nie będących w ciąży oraz nie karmiących piersią przy pracach uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia do Rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych.

Elektroniczna teczka pracownicza

Od 1 czerwca 2016 r. prawdopodobnie wejdą w życie również przepisy projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją z dnia 4 listopada 2016 r. [nr wykazu prac legislacyjnych RM: UD155]. Przewiduje on wprowadzenie możliwości dokonywania czynności z zakresu prawa pracy w formie elektronicznej, co było dotychczas możliwe jedynie poprzez analogiczne stosowanie przepisów kodeksu cywilnego. Będzie to dotyczyło praktycznie wszystkich czynności przewidzianych w kodeksie pracy oraz w praktyce, przy czym część z nich do swojej ważności wymagać będzie bezpiecznego podpisu elektronicznego (np. zawarcie umowy o pracę, jej zmiana, oświadczenia o wypowiedzeniu czy rozwiązaniu umowy o pracę, wnioski o udzielenie urlopu). Należy jednak zauważyć, że według najnowszych doniesień prasowych Ministerstwo Rozwoju zamierza wycofać się z propozycji dokonania tej konkretnej zmiany.

W życie mają jednak wejść zmiany umożliwiające pracodawcy przechowywanie dokumentacji pracowniczej w formie elektronicznej, wskazujące jednocześnie zasady przekształcenia obecnej, papierowej formy w formę e-dokumentacji. Warto zaznaczyć, ze będzie to forma równoważna przechowywaniu dokumentacji papierowej.

Ponadto, skróceniu ulegnie również okres przechowywania dokumentacji pracowniczej przez pracodawców, do 10 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ustał stosunek pracy. Będzie to miało jednak zastosowanie wyłącznie do tych pracowników, z którymi stosunek pracy powstał po 31 grudnia 1998 r.

Nowelizacja ta wprowadzi również dodatkowy obowiązek dla pracodawców, którzy po ustaniu stosunku pracy poza świadectwem pracy będą musieli podać również informację o wysokości wynagrodzenia pracownika. Wydłużony zostanie również okres na wystąpienie przez pracownika do sadu pracy z żądaniem sprostowania świadectwa pracy do 14 dni. Natomiast w odniesieniu do informacji o wysokości wynagrodzenia termin na odwołanie się pracownika do pracodawcy w tym zakresie został określony na 14 dni, zaś do sądu pracy na 30 dni.

Zatrudnianie pracowników tymczasowych

Na dzień 1 czerwca 2017 r. zapowiadane są również zmiany w zakresie zatrudniania pracowników tymczasowych [Projekt ustawy o zmianie ustawy o zatrudnianiu pracowników tymczasowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 9 grudnia 2016 r. – nr wykazu prac legislacyjnych RM: UD95]. Projekt ten zakłada umożliwienie zatrudniania pracowników tymczasowych również w oparciu o umowy prawa cywilnego oraz ograniczenie możliwości zatrudniania przy pracy tego samego rodzaju, przy której pracodawca w okresie ostatnich 3 miesięcy dokonał zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników. Nowelizacja zmieni również zasady wyliczania wynagrodzenia urlopowego oraz ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy pracownika tymczasowego (będzie ono ustalane na podstawie wynagrodzenia pracownika za okres 3 miesięcy poprzedzających miesiąc wykorzystania urlopu).

Ponadto, ograniczony zostanie okres wykonywania pracy tymczasowej do maksymalnie 18 miesięcy w okresie maksymalnie 36 kolejnych miesięcy w ten sposób, że będzie to dotyczyło zarówno korzystania z pracy jednego pracownika tymczasowego przez pracodawcę użytkownika, jak również ograniczenie możliwości zatrudniania takiego pracownika przez długotrwały czas przez tego samego pracodawcę użytkownika (poprzez korzystanie z różnych APT).

Nowelizacja rozszerzy także zakres obowiązków pracodawców użytkowników względem APT oraz dokona zmiany w odniesieniu do zatrudniania pracownic w ciąży, w przypadku których umowa o pracę tymczasową, która uległaby rozwiązaniu po upływie 3 miesiąca ciąży ulegnie przedłużeniu do dnia porodu.

Dodatkowo projekt ten zmodyfikuje postanowienia kodeksu pracy w przedmiocie zatrudniania kobiet po upływie 3 miesiąca ciąży, które przewidywać będą, iż w takiej sytuacji nie będą miały zastosowania limity zatrudniania na podstawie umowy o pracę na czas określony (czyli maksymalnie 33 miesiące, oraz maksymalnie 3 takie umowy). W związku z tym nie dojdzie do przekształcenia takich umów w umowę o pracę na czas nieokreślony.

Zatrudnianie cudzoziemców

Ostatnia ze zmian przewidywanych na dzień 1 czerwca 2017 r. to zmiana w zakresie zatrudniania cudzoziemców [Projekt ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw z dnia 21 października 2016 r. – nr wykazu praz legislacyjnych RM: UC42]. Zakłada ona doprecyzowanie zasad wydawania „zwykłych” zezwoleń na pracę wprowadzając katalog informacji, które będą musiały zostać podane we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę oraz nowe przesłanki odmowy wydania takiego zezwolenia.

Szczególne znaczenie będzie miało jednak wprowadzenie dwóch nowych instytucji: zezwolenia na pracę sezonową oraz zezwolenia na pracę długoterminową. Oba te zezwolenia mają być wydawane przez starostę. Pierwsze z nich będzie mogło zostać wydane na czas określony nie dłuższy niż 8 miesięcy w roku kalendarzowym i będzie dotyczyło konkretnego cudzoziemca oraz uprawniało go do wykonywania wszystkich rodzajów prac sezonowych. W związku z wprowadzeniem zezwolenia na pracę sezonową powstanie również nowy typ zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na pracę sezonową.

Natomiast zezwolenie na pracę krótkoterminową dotyczyło będzie przypadków, gdy nie będzie podstaw do wydania zezwolenia na pracę sezonową, zaś praca nie będzie wykonywana przez okres dłuższy niż 6 miesięcy w ciągu roku kalendarzowego. Jego zakres podmiotowy zostanie jednak zawężony do państw, które obecnie objęte są systemem oświadczeń, a mianowicie: Ukrainy, Rosji, Białorusi, Mołdawii, Armenii i Gruzji. Pracodawcy ubiegający się o wydanie zezwolenia na pracę krótkoterminową będą zobowiązani do zapewnienia w umowie z cudzoziemcem wynagrodzenia, które nie będzie niższe niż wynagrodzenie pracownika wykonującego w tym samym wymiarze pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

Nowelizacja zniesie natomiast oświadczenia o zamiarze powierzenia pracy cudzoziemcowi. W związku z tym oświadczenia, które przewidywać będą, iż praca ma zostać rozpoczęta po dniu 30 czerwca 2017 r. nie będą podlegały już rejestracji i stosowane będę nowe przepisy w tym zakresie.

Zobacz też cz. I artykułu Zmiany w prawie pracy w 2017 roku