Jakie zmiany czekają pracodawców w roku 2017? Co wejdzie w życie, a co jest dopiero na etapie projektu? Czego pracodawcy powinni się obawiać, a co wprowadzi im znaczne ułatwienia w zakresie prowadzonej przez nich działalności? Aby się o tym przekonać, warto uważnie prześledzić nadchodzące nowelizacje z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Od nowego roku zmianie ulegną nie tylko akty prawne stricte związane z prawem pracy, ale także takie, które w sposób ogólny odnoszą się do sfery zatrudniania pracowników oraz innych osób. Niewielkie modyfikacje czekają na pracodawców także w ramach ubezpieczeń społecznych oraz prawa podatkowego.

Zmiana wysokości i zasad ustalania minimalnego wynagrodzenia za pracę

1 stycznia 2017 r. w życie weszło Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1456), które określi wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom na kwotę 2000 złotych brutto.

Wprowadzone zostały również nowe zasady ustalania wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 1 stycznia 2017 roku nie wlicza się już do minimalnego wynagrodzenia dodatku do wynagrodzenia za pracę w porze nocnej. Natomiast wynagrodzenie, które wypłacane będzie pracownikowi w pierwszym roku jego pracy nie będzie mogło zostać już obniżone do 80% minimalnego wynagrodzenia za pracę, tak jak jest to dopuszczalne obecnie.

Rewolucja w umowach zlecenia oraz umowach o świadczenie usług

Kolejna, dawno zapowiadana nowelizacja, która weszła w życie od 1 stycznia 2017 r. dotyczy zmian w zakresie umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu [Ustawa z dnia 23 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1265)]. W pierwszej kolejności należy więc zaznaczyć, że wprowadzona zostanie minimalna stawka godzinowa wynagrodzenia dla zleceniodawcy. W efekcie wysokość stawki godzinowej wykonywania zlecenia w 2017 r. została określona na 13 złotych brutto.

Wynagrodzenie wypłacane zleceniobiorcom zostało również objęte ochroną podobną do ochrony, jaka obecnie przysługuje wynagrodzeniu za pracę. Zleceniobiorca nie będzie mógł bowiem zrzec się prawa do niej, ani przenieść go na inną osobę. Zleceniodawca zostanie natomiast obłożony sankcją w postaci grzywny od 1000 zł do 30000 zł, za niewypłacanie wynagrodzenia w wysokości odpowiadającego minimalnej stawce godzinowej. Jeśli więc zleceniobiorca w umowie zlecenia będzie miał określoną niższą stawkę niż wynikająca z przepisów prawa, będzie się mu należało wynagrodzenie wynikające z minimalnej stawki godzinowej. Nowe uprawnienia w zakresie kontroli tego zagadnienia otrzyma także Państwowa Inspekcja Pracy.

Wynagrodzenie zleceniobiorcy w części odpowiadające stawce minimalnej będzie musiało zostać wypłacone w pieniądzu, zaś gdy umowa zostanie zawarta na okres dłuższy niż miesiąc, jego wypłata musi być dokonywana co miesiąc.

Dodatkowo, na zleceniodawców nałożony został obowiązek potwierdzania liczby godzin wykonania zlecenia, który powinien zostać określony w umowie zlecenia, zaś w przypadku braku takich postanowień zleceniobiorca będzie przedstawiał zleceniodawcy do potwierdzenia liczbę godzin wykonania zlecenia. Dokumentacja dotycząca tej kwestii będzie musiała być natomiast przechowywana przez okres co najmniej 3 lat od dnia, w którym wynagrodzenie stało się wymagalne.
Nowelizacja nie dotyczy osób wykonujących pracę w oparciu o umowę o dzieło, umowę agencyjną, otrzymującym wynagrodzenie prowizyjne, czy też świadczącym szeroko określone w ustawie usługi opiekuńcze przez okres dłuższy niż 1 doba, a także osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, które podzlecają wykonanie prac innym osobom.

Ułatwienia dla przedsiębiorców (tzw. „100 zmian dla firm”)

Od początku nowego roku zaczęły obowiązywać także zmiany wprowadzone ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców.

Wydłużony zostanie okres na odwołanie się pracownika do sądu pracy od wypowiedzenia umowy o pracę, oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę z pracownikiem bez zachowania okresu wypowiedzenia oraz z żądaniem nawiązania umowy o pracę do 21 dni od dnia doręczenia odpowiedniego pisma pracownikowi w tym zakresie. Zasada ta dotyczyła będzie również tych pracowników, których terminy na odwołanie się do sądu pracy nie upłynęły przed dniem wejścia w życie ustawy. Podwyższone zostanie również kryterium liczbowe, od którego zależeć będzie obowiązek wprowadzenia w zakładzie pracy regulaminu pracy, regulaminu wynagradzania lub zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. W związku z tym pracodawcy zatrudniający co najmniej 50 pracowników będą mieli obowiązek stworzenia tych dokumentów, zaś Ci, którzy nie przekroczą tego limitu będą mieli jedynie uprawnienie do podjęcia takiej czynności. W przypadku natomiast zatrudniania co najmniej 20, ale mniej niż 50 pracowników, obowiązek powyższy powstanie wyłącznie w razie żądania związków zawodowych w tym przedmiocie.

Nowelizacja wprowadzi również formę pisemną pod rygorem nieważności dla umów o współodpowiedzialności materialnej pracowników, przy czym zmiany te dotyczyły będą wyłącznie umów zawieranych od dnia 1 stycznia 2017 r., zaś w zakresie wydawania świadectw pracy wprowadzone zostaną zasady zgodnie z którymi: (1) w razie ponownego zatrudnienia pracownika świadectwo pracy wydane zostanie wyłącznie na wniosek pracownika złożony w terminie 7 dni, (2) natomiast w przypadku zakończenia umowy o pracę pracodawca będzie miał obowiązek wydać świadectwo pracy za wszystkie okresy zatrudnienia, za które dotychczas nie wydano świadectwa, w terminie 7 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy.

Pakiet „100 zmian dla firm” wprowadzi również zasadę, zgodnie z którą ZUS będzie mógł podwyższać wysokość składki wypadkowej do 150% prawidłowo obliczonej składki w razie, gdy płatnik składek pomimo wezwania uchyla się od złożenia prawidłowo ustalonych informacji ZUS IWA lub korygujących dokumenty rozliczeniowe. Dotyczyć to będzie jednak wyłącznie postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy.

Podsumowanie

Podsumowując należy zauważyć, że zmiany, którą wejdą w życie od 1 stycznia 2017 r., zakładają wprowadzenie wielu modyfikacji istniejących obecnie zasad – tak więc przedsiębiorcy muszą się więc przygotować m.in. na konieczność zmian treści umów prawa cywilnego zawartych w zakładzie pracy, a także szerokie kontrole Państwowej Inspekcji Pracy, które ze względu na nowe uprawnienia tego podmiotu mogą przybrać wzmożony charakter.