zwrot kosztów szkoleń pracowniczychOstatnio częstym rozwiązaniem stosowanym przez przedsiębiorców, aby utrzymać pracownika na dotychczasowym stanowisku lub w firmie, jest dofinansowanie kosztów szkolenia. W zamian za dofinansowanie pracownik zobowiązuje się pozostać w firmie przez określony czas po zakończeniu szkolenia.

Umowa zawarta z pracownikiem celem podniesienia jego kwalifikacji zawodowych w zamian za pozostanie w pracy określana jest mianem umowy lojalnościowej lub po prostu umowy o podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Pracodawcy i pracownicy po zawarciu umowy lojalnościowej często stają przed problemem właściwego rozliczenia zwrotu kosztów szkolenia, a aktualnie obowiązujące przepisy kodeksu pracy nie są na tyle jasne, aby im to ułatwić.

Zwrot kosztów szkolenia według kodeksu pracy

Przy obliczaniu wartości kosztu szkolenia, które powinien zwrócić pracownik zastosowanie znajdą przepisy kodeksu pracy (art. 103 (4) – 103 (5) k. p.) oraz bardziej korzystne dla pracownika postanowienia umowy zawartej pomiędzy pracownikiem i pracodawcą.

Art. 103 (5) k. p. Pracownik podnoszący kwalifikacje zawodowe: 1) który bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji; 2) z którym pracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie, nie dłuższym niż 3 lata; 3) który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z powodu mobbingu; 4) który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia na podstawie z winy pracodawcy lub z powodu mobbingu, mimo braku przyczyn określonych w tych przepisach; jest zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na ten cel z tytułu dodatkowych świadczeń, w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia.

Zwrot kosztów szkolenia według stanowiska prezentowanego w doktrynie prawa

Wydaje się, że ww. przepis kodeksu pracy jest jasny i nie narzuca trudności interpretacyjnych, jednak czy w praktyce powinno się identycznie wyliczać zwrot kosztów dofinansowania, w przypadku gdy pracownik w ogóle nie ukończył szkolenia oraz gdy pracownik wprawdzie ukończył szkolenie, ale rozwiązał umowę o pracę w czasie trwania klauzuli lojalnościowej? W takich przypadkach, zwrot kosztów szkolenia powinien być rozliczany w następujący sposób:

  • W przypadku pracownika, który nie zobowiązał się do świadczenia pracy po zakończeniu szkolenia, ale pracodawca zobowiązał się do zwrotu szkolenia, wydaje się że chodzi o zwrot tych kosztów w wysokości nie wprost, lecz odwrotnie proporcjonalnej do okresu zatrudnienia w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych – oznacza to, że im dłużej pracownik się szkoli, tym mniejszą część kosztów świadczeń dodatkowych ma zwrócić pracodawcy.
  • W przypadku pracownika, który zobowiązał się do świadczenia pracy po zakończeniu szkolenia, a następnie ukończył szkolenie, ale okoliczności wskazane w art. 103(5) pkt 2–4 k. p. zaszły już w okresie odpracowywania kosztu szkolenia, wysokość podlegających zwrotowi kosztów pracodawcy poniesionych na świadczenia dodatkowe powinna być odwrotnie proporcjonalna do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych z uwzględnieniem okresu odpracowania w myśl zasady, że im dłużej pracownik odpracowuje szkolenie, tym mniejszą część kosztów świadczeń dodatkowych ma zwrócić pracodawcy;
  • W przypadku pracownika, który zobowiązał się do świadczenia pracy po zakończeniu szkolenia, zaś okoliczności wskazane w art. 103(5) pkt 2–4 k. p. zaszły zanim ukończył szkolenie lub z nieuzasadnionych przyczyn pracownik przerwał szkolenie lub go w ogóle nie podjął, najwłaściwsze byłoby przyjęcie, że jest pracownik jest zobowiązany do zwrotu całości kosztów szkolenia. Możliwość ich odpracowania przez pracownika należy bowiem wiązać tylko z taką sytuacją, w której pracownik wypełnił swoje zobowiązanie w zakresie szkolenia, czyli je ukończył (tak Jaśkowski K., Maniewska E., „Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.98.21.94).”, LEX/el., 2013).