Od 1 stycznia 2016 r. wejdzie w życie kolejna część przepisów ustawy Prawo Restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r., poz. 978). Przepisy zmieniające tej ustawy w zasadniczy sposób nowelizują ustawę Prawo Upadłościowe i Naprawcze (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 233, dalej również jako „PrUiN”). Jedną ze zmian jest nowa redakcja przepisu dotyczącego podmiotów odpowiedzialnych za złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Dotychczasowa regulacja nasuwała wiele wątpliwości, co do zakresu podmiotowego tego obowiązku, w szczególności w odniesieniu do prokurenta.


Zgodnie z dotychczas obowiązującym brzmieniem art. 21 ust. 1 PrUiN, dłużnik ma obowiązek zgłoszenia do sądu wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie dwóch tygodni od wystąpienia podstawy do jej ogłoszenia. Jeżeli tym dłużnikiem była osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wspomniany obowiązek spoczywał na każdym, kto miał prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 PrUiN).

Forma redakcyjna art. 21 ust. 2 PrUiN budziła jednak uzasadnione wątpliwości, zaś jego stosowanie wywoływało istotne rozbieżności. Powstawały one przede wszystkim w kontekście pytania, czy za osobę odpowiedzialną za złożenie wspomnianego wniosku o ogłoszenie upadłości może być uznawany, obok członków zarządu, także ustanowiony w spółce prokurent. W dotychczasowym orzecznictwie dominowało stanowisko, że obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłości nie spoczywa na prokurencie (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt V CSK 177/12, Legalis 610314).

Rozstrzygnięcie wspomnianego sporu miało niebagatelne znaczenie, gdyż osoba, która nie dopełniła spoczywającego na niej ustawowego obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w wymaganym terminie, mogła ponieść z tego tytułu dotkliwe konsekwencje, tj. zostać pociągnięta do odpowiedzialności odszkodowawczej (art. 21 ust. 3 PrUiN), czy też pozbawiona na okres od trzech do dziesięciu lat prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek lub zasiadania w organach spółek handlowych, przedsiębiorstw państwowych, spółdzielni, fundacji czy stowarzyszeń (art. 373 ust. 1 pkt 1 PrUiN).

Czy dojdzie do rozszerzenia obowiązków prokurenta po 1 stycznia 2016 r.?

Celem nowelizacji art. 21 PrUiN było m.in. usunięcie dotychczas istniejących niejasności i precyzyjne określenie podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Zgodnie ze znowelizowanym przepisem art. 21 ust. 2 PrUiN, obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.

Wydaje się, że brzmienie znowelizowanego przepisu dalej nasuwa wątpliwości, czy prokurent będzie osobą zobowiązaną do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wynika to z tego, że podstawą do reprezentowania spółki przez prokurenta jest dokument prokury (która jest szczególnym rodzajem pełnomocnictwa), a nie ustawa, umowa spółki lub statut. Ustawa określa jedynie zakres umocowania prokurenta (art. 1091 § 1 KC).

Dodatkowo uzasadnienie projektu ustawy Prawo Restrukturyzacyjne nie daje podstaw do przyjmowania, że prokurent od 1 stycznia 2016 r. będzie jedną z osób zobowiązaną do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Podsumowanie

Sposób w jaki zostały określone osoby zobowiązane do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w znowelizowanym art. 21 ust. 2 PrUiN dalej nasuwa istotne wątpliwości. Nie sposób z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wywieść, że obowiązek taki będzie po 1 stycznia 2016 r. spoczywał również na prokurencie.

Nowe regulacja zamiast ostatecznie wyklarować krąg podmiotów zobowiązanych do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, wprowadza nowe wątpliwości w tym zakresie. Wydaje się, że prokurenci po 1 stycznia 2016 r. powinni z ostrożności zgłaszać wnioski o ogłoszenie upadłości. Na ostateczne ustalenie, czy prokurent jest zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, będziemy musieli zatem zapewne poczekać do czasu wyklarowania się linii orzeczniczej i zajęcia w tej sprawie stanowiska przez Sąd Najwyższy.