Odwołanie członka zarząduUmowa o pracę z członkiem zarządu

Praktyka obrotu wskazuje, iż relacja członków zarządu ze spółką handlową nie ogranicza się wyłącznie do stosunku organizacyjnego wynikającego z powołania ich do pełnienia tej funkcji. Bardzo często bowiem, obok stosunku organizacyjnego, zawierane są z członkami zarządu dodatkowe umowy regulujące zakres świadczeń dokonywanych przez te osoby, w tym w szczególności umowy o pracę. Ta złożoność relacji występujących pomiędzy spółką handlową a członkiem zarządu powoduje, iż w przypadku podjęcia przez spółkę decyzji o odwołaniu danej osoby z pełnienia ww. funkcji często konieczne staje się również rozwiązanie pozostałych stosunków prawnych łączących ww. podmioty. Dzieje się tak wówczas kiedy powstanie jednego z ww. stosunków prawnych jest immanentnie związane z powołaniem danej osoby na członka zarządu. W takich przypadkach odwołanie danej osoby z pełnionej przez nią funkcji powoduje, iż upada cel dla jakich te dodatkowe stosunki prawne zostały przez strony wykreowane. Jednocześnie należy podkreślić, iż „odrębność stosunku organizacyjnoprawnego i stosunku pracy członka zarządu spółki prawa handlowego powoduje, że z odwołaniem pracownika z funkcji w zarządzie ustaje tylko stosunek organizacyjnoprawny, a stosunek pracy trwa do czasu, aż zostanie rozwiązany przez pracodawcę lub pracownika albo za ich porozumieniem.” (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 roku, II UK 282/2011, LexisNexis nr 4937134).

Odwołanie z funkcji członka zarządu jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę

Przechodząc do rozważań związanych z rozwiązaniem umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z odwołanym członkiem zarządu należy w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z art. 45 Kodeksu pracy wypowiedzenie tego rodzaju umowy o pracę (pomijając warunki formalne) musi być merytorycznie uzasadnione. W tym kontekście należy wskazać, iż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury jeżeli zawarcie umowy o pracę wiązało się bezpośrednio z powołaniem na stanowisko członka zarządu wówczas odwołanie stanowi przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie mu umowy o pracę – merytoryczne uzasadnienie wypowiedzenia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 1997 r. I PKN 388/97, LexisNexis nr 330814 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 stycznia 2000 r. I PKN 479/99 OSNAPiUS 2001/11 poz. 377). Tym samym, jeżeli spółka odwołuje danego członka zarządu i jednocześnie umowa o pracę została zawarta w związku z pełnieniem ww. funkcji, wówczas spółka może wskazać odwołanie z funkcji członka zarządu jako samodzielną przyczynę wypowiedzenia. Pamiętać jedynie należy, iż wypowiedzenie umowy o pracę członkowi zarządu spółki handlowej z powodu odwołania go z zarządu może być dokonane wyłącznie na podstawie już podjętej w tej sprawie decyzji przez właściwy organ lub podmiot, najczęściej będzie to stosowna uchwała (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. I PK 88/2013, LexisNexis nr 8278615). Przyczyna wypowiedzenia musi bowiem istnieć w momencie składania oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę tj. musi w tej dacie istnieć stan, w którym decyzja o odwołaniu została faktycznie podjęta.

Czy członkowi zarządu należy się odprawa?

Na zakończenie warto jednakże dodać, iż o ile sama zasadność powołania się na odwołanie jako podstawę wypowiedzenia nie budzi wątpliwości, o tyle w praktyce, jeżeli przyczyna która legła u podstaw odwołania członka zarządu leży po jego stronie i dodatkowo związana jest ona z realizowanymi przez niego obowiązkami pracowniczymi wówczas warto wskazać te okoliczności w uzasadnieniu rozwiązania umowy o pracę, w sytuacji gdy spółka zatrudnia powyżej 20 osób. Takie rozwiązanie bowiem eliminuje ryzyko uznania, iż przyczyna wypowiedzenia leżała wyłącznie po stronie pracodawcy, co aktualizuje roszczenie o zapłatę odprawy w myśl postanowień art. 8 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. z 2003, Nr 90, poz. 844 z późn. zm.) (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 2010 r. II PK 184/2009, LexisNexis nr 2376205).