Suplementy diety są produktami coraz bardziej popularnymi na polskim rynku środków spożywczych. Eksperci szacują, że rynek suplementów diety będzie się nadal prężnie rozwijał – całościowa sprzedaż suplementów diety wzrosła w 2013 roku o 9% w stosunku do roku poprzedniego. W latach 2015-2018 dynamika wzrostu szacowana jest na poziomie 9-10% rocznie.

Ten sektor rynku jDozwolona reklama suplementów dietyest regulowany przepisami unijnymi oraz na gruncie prawa krajowego w głównej mierze ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz rozporządzeniami wykonawczymi do tej ustawy. Przepisy wyraźnie rozdzielają kategorię suplementów diety od produktów leczniczych. Wynika z tego pierwsza, kluczowa konstatacja – restrykcyjne przepisy regulujące reklamę produktów leczniczych (zawarte w ustawie Prawo farmaceutyczne) nie mają zastosowania do reklamy suplementów diety nawet odpowiednio. Podmioty z sektora suplementów diety w porównaniu do sektora leków dostępnych bez recepty mają więc znacznie łatwiejsze zadanie jeśli chodzi o prowadzenie zgodnej z prawem i skutecznej reklamy.

Reklama suplementów diety – znacznie więcej swobody w porównaniu z reklamą leków

Ustawa Prawo farmaceutyczne poświęca reklamie produktów leczniczych (leków) cały rozdział. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nie zawiera generalnej regulacji dotyczącej reklamowania środków spożywczych a jedynie w odniesieniu do poszczególnych środków spożywczych wyznacza pewne – niezbyt restrykcyjne w porównaniu z reklamą leków – zasady prowadzenia dozwolonej reklamy.

Dla przykładu: suplement diety – w przeciwieństwie do leku – może być reklamowany przez osobę o medycznym wykształceniu lub sugerującą posiadanie takiego wykształcenia – stąd możemy usłyszeć w reklamie, że lekarz polecił stosowanie suplementu diety, a nie powinniśmy usłyszeć, że lekarz polecił stosowanie leku.

Reklama suplementu diety może być prowadzona w formie wizualnej, dźwiękowej i audiowizualnej. Nie został ustalony podział na reklamę kierowaną do publicznej wiadomości i do specjalistów w dziedzinie medycyny.


W odniesieniu do reklamy suplementów diety aktualnie obowiązują następujące zasady:

  • Suplement diety musi być reklamowany pod nazwą „suplement diety” lub pod nazwą handlową przy zastrzeżeniu, że określenie „suplement diety” będzie zamieszczone w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy handlowej (w praktyce musi bezpośrednio poprzedzać lub następować bezpośrednio po nazwie handlowej),
  • Reklama nie może zawierać informacji czy sugerować, że zbilansowana i zróżnicowana dieta nie może dostarczyć wystarczających składników odżywczych wystarczających dla organizmu,
  • Reklama musi zawierać informacje istotne dla ochrony zdrowia i życia człowieka, w szczególności nazwę pod którą suplement jest wprowadzany do obrotu oraz inne dane umożliwiające identyfikację i odróżnienia suplementu od innych środków spożywczych.

Zakazana jest reklama, która:

  • wprowadza konsumenta w błąd (w szczególności co do charakterystyki suplementu diety, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; przez przypisywanie suplementowi diety działania lub właściwości, których nie posiada; poprzez sugerowanie, że suplement diety posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne suplementy diety posiadają takie właściwości);
  • przypisuje suplementowi diety właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwołuje się do takich właściwości;
  • zawiera oświadczenia żywieniowe lub zdrowotne niezgodne z przepisami prawa wspólnotowego
  • zawiera określenie „dietetyczny” lub w inny sposób sugeruje, że suplement diety jest środkiem spożywczym specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

Reklama suplementu diety może zawierać oświadczenia żywieniowe i zdrowotne. Wykaz dopuszczalnych oświadczeń żywieniowych i warunki ich stosowania zawiera załącznik do Rozporządzenia (WE) Nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, natomiast wykaz dopuszczonych (zaaprobowanych) oświadczeń zdrowotnych zawiera załącznik do Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 roku ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci.

Należy pamiętać, że wiele dotychczas używanych oświadczeń zdrowotnych nie zostało po wspólnotowej weryfikacji dopuszczonych do dalszego znakowania żywności. Między innymi niedopuszczalne jest dalsze reklamowanie suplementów diety przy użyciu dotychczas stosowanych oświadczeń zdrowotnych dotyczących właściwości np. kreatyny, aronii, kolagenu, L-karnityny, beta-karotenu, luteiny, choliny, koenzymu Q10, fosfolipidów, kwasu foliowego, glicerolu czy propolisu. Nie dopuszczono także wielu dotychczas stosowanych oświadczeń zdrowotnych dotyczących właściwości wielu witamin (źródło: http://ec.europa.eu/nuhclaims/).

Naruszenie ustawowych zakazów dotyczących reklamy suplementów diety może być dotkliwe finansowo. Podmiot, który nie przestrzega wymagań w zakresie reklamy i promocji suplementów diety podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający.

Reklama suplementu jako czyn nieuczciwej konkurencji

Należy również pamiętać, że podmiot, którego interes został zagrożony lub naruszony poprzez reklamę suplementu stanowiącą czyn nieuczciwej konkurencji może dochodzić swoich praw w postępowaniu cywilnym przed sądem.

W takim postępowaniu konkurent – producent suplementów diety lub leków dostępnych bez recepty – może żądać:

  • zaniechania prowadzenia niedozwolonej reklamy,
  • usunięcia skutków prowadzenia niedozwolonej reklamy,
  • złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie,
  • naprawienia wyrządzonej szkody oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści (na zasadach ogólnych),
  • zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Na wniosek powoda sąd może również orzec o produktach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. Sąd może w szczególności orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania.

Źródła:

  1. Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 22 listopada 2012 roku, znak WIF.WA.II.8523.1.33.2012.RB opublikowana na stronie internetowej http://www.wiif.waw.pl/
  2. Decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 11 lipca 2013 roku, znak WIF.WA.II.8523.1.7.2013.RB opublikowana na stronie internetowej http://www.wiif.waw.pl/